Karadağ'da komşuların birbirine «Srećna slava» dediğini duydunuz mu? Bu söz «mutlu Slavalar» anlamına gelir. Krsna slava ya da kısaca Slava, Karadağ'daki Ortodoks ailelerin yılda bir kez kutladığı bir bayramdır: ailenin koruyucu azizini anmak için akrabalar, komşular ve dostlar aynı sofrada buluşur.
Aşağıda sırayla anlatıyoruz: Karadağ'da Slava bayramı nasıl geçer, aile kendi azizini nereden bilir, en yaygın Slavalar hangi günlere denk gelir ve sofrada neler bulunur. Sonunda da misafirlikte nasıl davranacağınızı paylaşıyoruz. Kurallar az ve hepsi çok basit.
Kısaca
- Her ailenin kendi azizi ve kendi günü vardır: örneğin 19 Aralık'ta Nikoljdan ya da 6 Mayıs'ta Đurđevdan.
- Slava erkek soyundan, babadan oğula geçer. Evlenen kadın genellikle kocasının Slava'sını benimser.
- Bayramın başlıca simgeleri: mum, Slava çöreği (kolač), tatlı buğday (žito) ve kırmızı şarap.
- UNESCO, 2014'te Slava'yı İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası listesine aldı.
- Misafir ev sahiplerini tebrik eder ve kapıya eli boş gitmez.
En yaygın Slavaların birçoğu sonbaharın sonuna ve kışa, yani ekim sonundan ocak sonuna kadar olan döneme denk gelir. Karadağ'da yaşıyorsanız ya da uzun süreliğine geldiyseniz, bu aylarda «Srećna slava» dileğini sık sık kullanacaksınız.
Slava nedir ve Karadağ'da kimler kutlar?
Slava, bir ailenin koruyucu azizinin gününde kutlanan yıllık aile bayramıdır. Bu aziz, evin ve soyun koruyucusu sayılır. Karadağ'da Slava'yı Ortodoks aileler kutlar ve Ortodoksluk ülkedeki en yaygın dindir.
Bayramın merkezinde bir mum, kutsanmış ekmek, ailenin sağlığı için edilen dua ve akrabalarla, komşularla, dostlarla paylaşılan kalabalık bir sofra vardır. UNESCO, 2014'te Slava'yı İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'ne aldı. Başvuruyu o dönem Sırbistan yapmıştı.
Bir aile kendi azizini nereden bilir?
Aile kendi azizini miras olarak alır: Slava babadan oğula, kuşaktan kuşağa geçer. Koruyucu azizi seçmeye ya da doğum gününe göre hesaplamaya gerek yoktur.
Evlenen kadın genellikle kocasının Slava'sını benimser. Bazı kadınlar baba evinin Slava'sını da kutlamayı sürdürür, ama daha sade bir şekilde. Bu küçük kutlamaya preslava denir.
Tersi de olur: koca, eşinin ailesinin evine taşınırsa o ailenin Slava'sını sürdürür.
Bilmekte fayda var: Karadağ'ın dini bayramlar yasasına göre Ortodoks çalışanlar kendi Slava günlerinde ücretli izin alabilir. İşverene en geç üç gün önceden haber vermek gerekir. |
En yaygın Slavalar hangileri ve ne zaman kutlanır?
Karadağ'da en sık kutlanan Slavalar Nikoljdan, Aranđelovdan, Jovanjdan, Đurđevdan ve Savindan'dır. Mitrovdan ve Petkovdan da sık karşınıza çıkar.
Çoğu Slava'nın tarihi sabittir, çünkü kilise takvimine bağlıdır. Kilise eski takvimi (Jülyen takvimi) kullanır, tablodaki tarihler ise bugün kullandığımız takvime göredir.
| Slava | Kimin günü | Tarih |
|---|---|---|
| Petkovdan | Azize Paraskevi (Petka) | 27 Ekim |
| Mitrovdan | Aziz Dimitrios | 8 Kasım |
| Aranđelovdan | Başmelek Mikail | 21 Kasım |
| Nikoljdan | Aziz Nikolaos | 19 Aralık |
| Jovanjdan | Vaftizci Yahya | 20 Ocak |
| Savindan | Aziz Sava | 27 Ocak |
| Đurđevdan | Aziz Yorgi (Georgios) | 6 Mayıs |
Nikoljdan, Noel öncesindeki oruç dönemine denk gelir, bu yüzden o gün sofraya oruç yemekleri konur. Bunun misafir için ne anlama geldiğini biraz aşağıda anlatıyoruz.
Slava evde nasıl kutlanır?
Evde Slava kutlaması hazırlıkla başlar: ev sahibesi kolač denen Slava çöreğini pişirir, žito hazırlanır ve azizin ikonası evde göze çarpan bir yere konur.
- Mum. İkonanın önünde özel Slava mumu yakılır.
- Kutsama. Aile rahibi eve davet eder ya da çöreği kendisi kiliseye götürür. Rahip çöreği, şarabı ve tatlı buğdayı kutsar, ailenin sağlığı için dua eder.
- Çörek. Çöreğin üzerine şarap dökülür, haç şeklinde kesik atılır, çörek çevrilir ve azize şükredilerek dört parçaya bölünür.
- İlk kadeh. Ev sahibi ilk kadehi ailenin sağlığı ve esenliği için kaldırır ve yemek böylece başlar.
Slava çöreği (kolač) nedir?
Slava çöreği (kolač), buğday unu ve mayayla yapılan yuvarlak, süslü bir ekmektir. Üstü hamurdan desenlerle süslenir, çoğunlukla da IS HS (İsa Mesih) harfleri işlenir.
Žito nedir?
Žito (koljivo), haşlanmış buğdaydan yapılan, şekerle tatlandırılan ve çoğu zaman cevizle karıştırılan bir ikramdır. Tadı biraz aşureyi andırır.
Slava'da misafirlere neler ikram edilir?
Slava sofrası, azizin gününe göre ya oruç sofrası ya da etli bir sofra olur. Oruç sofrasında et, süt ürünleri ve yumurta bulunmaz, onun yerine balık ve deniz ürünleri ikram edilir.
Etli Slava sofrasında yemekler sırayla gelir: tatlı buğdaydan sonra peynirli mezeler, ardından ana yemek, en sonda da tatlılar.
Yemekten sonra bayram çoğu zaman müzikli bir eğlenceye dönüşür ve ev sahiplerinin sofrası akşama kadar sürebilir.
Slava'ya davet edilirseniz ne yapmalısınız?
Slava'ya davet edildiyseniz gönül rahatlığıyla gidin: böyle bir davet, sizi yakın biri olarak gördükleri anlamına gelir.
- Ev sahiplerini tebrik edin. Kapıda «Srećna slava» deyin, yani «mutlu Slavalar».
- Eli boş gitmeyin. Ev sahiplerine güzel bir hediye: bir şişe rakija (Balkanların meyve rakısı).
- Tatlı buğdayı geri çevirmeyin. Her misafire önce bir kaşık žito, yanında da şarap ya da rakija ikram edilir.
- Aç gidin. Yemek bol olur, üstelik Slava günü misafirler çoğu zaman birkaç evi birden ziyaret eder.
- Öpücüklere şaşırmayın. Karadağ'da selamlaşırken ve bayramlaşırken yanaklardan üç kez öpüşmek yaygındır.
Slava, büyükanneleri, torunları, teyzeleri ve komşuları aynı sofrada buluşturur ve bu buluşmaları insan yıllarca hatırlamak ister. Karadağ'a kalabalık bir aileyle geliyorsanız Karadağ'da aile fotoğraf çekimi ayırtın: birkaç kuşak, denizin ya da eski şehrin önünde aynı karede.
Hiçbir kareyi sahnelemiyoruz, ama fotoğraflara mizah ve anlam katıyoruz. Kimse büyükanneden komutla gülümsemesini istemez: küçüklerden büyüklere herkesin rahatlaması ve kendisi olması yeter, tıpkı evdeki kalabalık aile sofrasında olduğu gibi. Çekim genellikle tek bir mekânda yaklaşık bir buçuk saat sürer ve gün batımından önceki yumuşak ışıkta yapılır.
Kaç kişi olduğunuzu ve hangi şehirde kaldığınızı yazın, Karadağ'daki çekim mekânlarımız arasından herkese uygun olanı birlikte seçelim.
Karadağ'ı yalnızca bayram sofrasından değil, başka yönleriyle de tanımak ister misiniz? Karadağ'da ne yapılır rehberimize göz atın. Rotanızı çizerken Karadağ'da görülmesi gereken 20 yer listemiz işinize yarayacak. Hâlâ gidip gitmemeye karar veremediyseniz, Karadağ tatilinin artıları ve eksileri yazımızda her şeyi dürüstçe anlattık.
Ben Mariia Sosnina, Karadağ'da fotoğrafçı olarak çalışıyorum ve ülkenin dört bir yanında çiftleri, aileleri ve gezginleri çekiyorum. Gelin, buradaki bayramlar da size deniz ve dağlar kadar güzel anılar bıraksın!
Slava hakkında sık sorulan sorular
Karadağ'da herkes Slava kutlar mı?
Hayır, Slava Ortodoks ailelerin geleneğidir. Ülkede azımsanmayacak sayıda Katolik ve Müslüman da yaşar ve onlarda genellikle böyle bir gelenek yoktur.
Preslava nedir?
Preslava, asıl Slava'dan daha sade bir kutlamadır. Evli bir kadın onu baba evinin azizinin gününde, genellikle büyük bir sofra kurmadan kutlar.
Slava'nın tarihi her yıl değişir mi?
Slava belirli bir azizin gününe bağlıysa tarihi değişmez: Nikoljdan her yıl 19 Aralık'tadır. Tarih yalnızca Paskalya'ya bağlı Slavalarda değişir. Örneğin İsa'nın Göğe Yükselişi (Spasovdan) her zaman Paskalya'dan 40 gün sonra, bir perşembe günü kutlanır.
Bir turist Slava'ya katılabilir mi?
Slava bir ev bayramı olduğu için turistler özel olarak davet edilmez. Ama komşularınız ya da tanıdıklarınız sizi çağırırsa, daveti geri çevirmemek en iyisidir: bu, sizi yakın çevrelerine kabul ettikleri anlamına gelir.

Karadağ’da yapılacak şeyler: burada yaşayanlardan öneriler

Sri Lanka Tatilinin Artıları ve Eksileri

Karadağ’da Evlilik Teklifi: Adım Adım Nasıl Planlanır

Montenegro’da Sonbahar

Roma’da bir akşam

Karadağ’a göçün avantajları ve dezavantajları.

Perast’ta Our Lady of the Rocks ve Aziz Georgios Adası: Nasıl Gidilir, Neler Görülür

Tayland’da Koh Kood adası: vahşi plajlar, Pattaya’dan ulaşım ve kum sinekleri

Şubatta Venedik’te İki Gün

Bali. Hayallerin Gerçeğe Dönüştüğü Ada

Burano, İtalya’nın gökkuşağı: Venedik yakınında rengârenk evler adası

Fas, Merzouga: Sahra Çölü’nde 2 Gün















